Compositional Values of the Zamość Fortress as Seen From the River Boulevards
Artykuł w czasopiśmie
MNiSW
40
Lista 2024
| Status: | |
| Warianty tytułu: |
Walory kompozycyjne Twierdzy Zamość z perspektywy przestrzeni publicznych bulwarów nadrzecznych
|
| Autorzy: | Kielin Katarzyna |
| Dyscypliny: | |
| Aby zobaczyć szczegóły należy się zalogować. | |
| Rok wydania: | 2024 |
| Wersja dokumentu: | Drukowana | Elektroniczna |
| Język: | polski | angielski |
| Numer czasopisma: | 21 |
| Strony: | 15 - 29 |
| Bazy: | BazTech |
| Efekt badań statutowych | NIE |
| Materiał konferencyjny: | NIE |
| Publikacja OA: | TAK |
| Licencja: | |
| Sposób udostępnienia: | Witryna wydawcy |
| Wersja tekstu: | Ostateczna wersja opublikowana |
| Czas opublikowania: | W momencie opublikowania |
| Data opublikowania w OA: | 25 marca 2025 |
| Abstrakty: | angielski | polski |
| The Zamość fortress has been an object of careful study for a long time. Academics from different fields of knowledge and of various affiliations discussed the origins of the urban distribution of the Town and its architectural substance, invariably critically observing and interpreting the archeological and architectural findings. However, the problem of interre- lation between the town and, generally, waterscape has not received its full attention. The context of water has impacted different aspects of city life. Zamość is not excluded from that general tendency. The authors of the Renaissance treaties such as Scamozzi, Cataneo, Filarete, Martini, to name a few, mentioned a very important connection of built environment with the surrounding landscape, even though the ideal, radial, orthogonal forms of urbs they proposed were sometimes merely utopian attempts to tame the vibrant, constantly changing “organism of civitas”. The form of the fortress, however inspired and drawn from the famous Italian treaties, if planned for actual creation, had to conform to real physiographic conditions. The town started to open to the landscape by means of different architectural elements. Jan Zamoyski, together with his architect, Bernardo Morando, two ambitious men with vision took the challenge and started building the town which, became a symbol of Renaissance ideals of universality, harmonious proportion and “sincere bow” to natural landscape. The consecutive architects of the town, over the centuries, together with the next Zamoyski fam- ily members, continued to shape the town. Over the years, the town had evolved and altered its form, confronting challenges of militarization period of XIX c., then, after demilitariza- tion of 1866, demolish of substantial amount of its architectural substance and gradual res- toration of its compositional value. Local Revitalization Programme 2017-2023 and recently introduced Municipal Revitalization Programme 2023-2030 has been carrying on this torch of spatial and social progress. The paper aims to present historical value of the spaces surrounding the Zamość fortress from the south and their key importance in forging a town brand that would be recognised worldwide. Two fragments of the Łabuńka River Boulevards were compared, under physical, urban/compositional, social criteria in order to diagnose specific needs of the terrain and its users. The analysis has practical dimension as the two boulevards and their surrounding are situated within the boundaries of a degraded area of the Town, delimited in the Municipal Revitalization Programme 2023-2030. The Promyk district, situated to the south – east of the Old Town is, predominantly, a single – family residential area with its main recreational space being the boulevards. | |
| Twierdza Zamość była tematem wielu opracowań naukowych, aczkolwiek stosunkowo mało uwagi poświęcano do tej pory jej relacjom przestrzennym z terenami nadrzecznymi Łabuńki, a ten bardzo ważny kontekst przestrzenny wpływał zasadniczo na wiele aspektów życia miejskiego Zamościa. Autorzy renesansowych traktatów podkreślali nierozerwalny związek miasta z kontekstem naturalnym, mimo że owe radialne czy ortogonalne, często utopijne, formy miejskie – geometrycznie powściągliwe urbs – nie potrafiły wziąć w karby jaskrawo żywego „organizmu civitas”. Zamość, choć inspirowany owymi traktatami, powstał, ponieważ jego wizjonerzy – fundator Jan Zamoyski oraz architekt Bernardo Morando – zdecydowali się wpisać formę w istniejący teren, umiejętnie korzystając z renesansowych kanonów tamtych czasów, ale i inteligentnie wykorzystując zasoby ówczesnego krajobrazu dla stworzenia miasta, idealnego w swej uniwersalności. Przez lata ko- lejni przedstawiciele rodu Zamoyskich oraz budowniczowie kontynuowali dzieło. Zamość ewoluował, aby w XIX w. stać się obszarem wojskowych aż do roku 1866, kiedy został zdemilitaryzowany i – w dużej mierze – zniszczony. Kolejne lata XX wieku przynosiły ko- lejne etapy odbudowywania i zabezpieczania zabytkowej substancji miasta. Ostatnie lata przyniosły bardzo ważne dokumenty dotyczące rewitalizacji miasta: Lokalny Program Rewitalizacji na lata 2017-2023 oraz Gminny Program Rewitalizacji Zamościa na lata 2023-2030. Artykuł ma na celu wskazanie walorów kompozycyjnych twierdzy z perspektywy terenów nadrzecznych Łabuńki, biorąc pod uwagę również zapisy Gminnego Programu Rewitalizacji Zamościa na lata 2023-2030. Niniejszy tekst jest zaledwie początkiem dyskusji na temat aspektów budowania marki Zamościa, prezentuje dane wyjściowe do dyskusji, zakładając tezę o budowaniu międzynarodowej marki Zamościa na podstawie przestrzeni nadrzecznych jako strategicznie ważnych dla wszechstronnego rozwoju miasta. |
